Nieuws

Verliest Nederlands dorp zijn supermarkt? Coöperatie vult soms gat in de markt (bron: volkskrant.nl)

Overal in Nederland zien krimpgemeenten voorzieningen verdwijnen. Afgelopen jaar sloot in ruim twintig dorpen de laatste supermarkt de deuren, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Locatus.

Een dorp dat zijn supermarkt verliest, hoeft niet altijd te wanhopen. 'Vaak ontstaan na een half jaar al initiatieven om toch weer een winkel in het dorp te openen', zegt Michael van den Hurk, directeur van groothandel Van Tol Retail, die veel dorpswinkels bevoorraadt. Volgens Locatus kregen in 2017 ongeveer tien dorpen hun enige supermarkt terug. Die nieuwe winkels zijn vaak een van deze drie varianten:  

  1. De rijdende supermarkt
  2. De gesubsidieerde supermarkt
  3. De vrijwilligerssupermarkt

'In steeds meer gemeenten nemen de dorpsbewoners de winkel over als de plaatselijke ondernemer ermee ophoudt.'

Vaak richten de bewoners een coöperatie op. 'In die coöperatieve supermarkt zijn dan voornamelijk vrijwilligers actief. Slechts een enkeling staat op de loonlijst.' Met zulke lage loonkosten is de dorpssuper vaak wel rendabel te exploiteren.

De dorpsbewoners van het Brabantse Sterksel houden hun winkel al dertien jaar zo draaiende. 'De lokale kruidenier stopte in 2002', vertelt Wim Bax, voorzitter van de coöperatie achter de dorpswinkel. 'Het dorp merkte toen dat er een sterke behoefte aan een winkel bleef. Voor de ouderen, maar ook omdat de huizen minder waard worden als er geen winkel in het dorp is.'

Dus werd ongeveer een kwart van de ruim 1.200 inwoners van Sterksel lid van een nieuwe coöperatie, die in 2004 een supermarkt opende in het dorp. 'Elk lid bracht minimaal 50 euro in als startkapitaal.'

De winkel in Sterksel draait vanaf het begin op een betaalde kracht en vijftig vrijwilligers. 'Tegenwoordig krijgt de lokale jeugd die in het weekend werkt ook betaald', zegt Bax. Het is een teken dat het goed gaat met de vrijwilligerssupermarkt. 'Dit jaar hopen we op een omzet van een miljoen.'

Dankzij dit succes heeft de super in Sterksel een voorbeeldfunctie gekregen. 'Uit zo'n vijftien dorpen zijn al groepen komen kijken hoe wij het aanpakken', zegt Bax. Volgens Van den Hurk hebben in ongeveer dertig tot veertig dorpen de bewoners het heft in eigen handen genomen. 'Dat aantal neemt de afgelopen jaren absoluut toe.' Vorig jaar openden onder meer vrijwilligerswinkels in het Groningse Sauwerd en het Brabantse Woensdrecht de deuren.   


Dit nieuwsbericht is verschenen op vrijdag, 26 januari 2018.