Actualiteitsdebat: verdwijnt de vzw als huidige rechtsvorm? Of is er slechts een facelift in de maak? - Leuven

Duwt de wetgever ons sociaal ondernemerschap een stap achteruit? Verslag van het actualiteitsdebat van 17 november 2016

In 1995 was België Europees voorloper met de invoering van de vennootschap met sociaal oogmerk. Bijzonder pijnlijk is dat uitgerekend vandaag België deze vennootschap met sociaal oogmerk wil afschaffen, op het moment dat we internationaal de opkomst van een specifieke vennootschapsvorm voor sociaal ondernemerschap zien. Denk hierbij o.a. aan de Benefit Corporation in de Verenigde Staten, aan de Società Benefit in Italië, de Société d’impact sociétal in Luxemburg.

De vennootschap met sociaal oogmerk bestaat ondertussen goed twintig jaar. Tijd voor Cera om mee haar schouders te zetten onder de publicatie van het Praktijkboek 'De vennootschap met sociaal oogmerk' bij Kluwer en om de praktijkervaring van Cera Coopburo, haar coöperatieve dienstverlener, te boek te stellen. Lieve Jacobs is een van de drie auteurs, naast Dirk Coeckelbergh en Marc Bosschaert.

De publicatie van het boek was voor Cera een uitgelezen gelegenheid om een debat te organiseren tussen Alain François, partner Eubelius en Marleen Denef, partner Curia.

De documentatie van dit debat vindt u hiernaast (onder Downloads).

De aanleiding van het debat was de grondige hervorming van het vennootschaps- en verenigingsrecht, aangekondigd door minister van justitie Koen Geens in zijn beleidsnota. Het doel van deze hervorming is het drastisch verminderen en vereenvoudigen van de bestaande rechtsvormen, zodat we een eengemaakt wetboek van vennootschappen en verenigingen krijgen. Voor wat betreft de social profitsector is het voorstel dubbel:

  1. Laat vzw’s toe om onbeperkt ondernemingsactiviteiten te ontplooien
  2. Schaf de vennootschap met sociaal oogmerk af.

Dit voorstel werd, na overleg met diverse stakeholders, verder uitgeschreven door het Belgisch Centrum voor Vennootschapsrecht (BCV) in een conceptnota. De voorstellen met betrekking tot de vzw en de vennootschap met sociaal oogmerk werden tijdens het debat gepresenteerd door Alain François, lid van het Belgisch Centrum voor Vennootschapsrecht.

De getuigenissen die gebracht werden door Collectief Goed en door De Landgenoten maakten duidelijk hoe actueel de vennootschap met sociaal oogmerk is. En dit was ook de stelling die Marleen Denef bracht: er zijn bijna 800 VSO’s, dat is een niet-verwaarloosbaar aantal, zeker wanneer we de onbekendheid (en bijgevolg het onbemind zijn) van de VSO mee in rekening brengen; de VSO geeft de kans om als vennootschap het sociaal oogmerk te verankeren en is dus ideaal als tussenvorm tussen een vzw en een klassieke vennootschap; een VSO is een ideale structuur voor een sociale onderneming en maakt een spreiding mogelijk tussen diverse activiteiten: zorg binnen een vzw en economische activiteiten in een vennootschap, logischerwijze met een sociaal oogmerk.

En tot slot

De coöperatieve vennootschap, zoals die wordt voorzien in het voorstel van het Belgisch Centrum voor Vennootschapsrecht, is geenszins een alternatief voor de afgeschafte VSO.

Aan dit laatste argument besteden we in het praktijkboek een volledig hoofdstuk: het is niet omdat een coöperatie eruit ziet als een VSO, dat ze kan gelijkgesteld worden met een VSO. Zaken zoals een beperkt of geen dividend, de democratische besluitvorming en het niet uitkeren van reserves, wat we vaak zien in coöperaties, is daar ingegeven vanuit een coöperatieve logica en niet vanuit een sociaal oogmerk of sociaal ondernemerschap. De coöperatie en de vennootschap met sociaal oogmerk kunnen in uitzicht misschien wel op elkaar lijken, ze hebben elk hun plaats in ons vennootschapsrecht. Het slotwoord van het actualiteitsdebat was voorbehouden aan Ann Gaublomme, kersvers directeur van Verso, de vereniging voor social profitondernemingen. Verso is de intersectorale werkgeversorganisatie voor de socialprofitsector in Vlaanderen. In het Vlaams Gewest alleen al realiseert deze sector bijna 380.000 arbeidsplaatsen, goed voor 17% van de totale loontrekkende werkgelegenheid. Mevrouw Gaublomme pleitte in de eerste plaats voor een overleg met deze sector (die door het BCV niet was geconsulteerd), die een belangrijk deel van de samenleving uitmaakt en waar steeds meer ondernemerschap gevraagd wordt. En dit ondernemerschap kan dan gerealiseerd worden in zowel vennootschappen met sociaal oogmerk als in coöperaties.

Meer lezen?

John Restakis, directeur van de British Columbia Co-operative Association (Canada) en auteur van 'Humanizing the Economy. Co-operatives in the Age of Capital', was te gast op onze studiedag op 25 oktober ‘Samenwerken in zorg en welzijn: iedereen wint!’ (een samenwerking van Cera, Emmaüs, Oikos, SOM, Zorgnet-Icuro en het Vlaams Welzijnsverbond).

Jef Peeters van Oikos vertaalde uit het boek het hoofdstuk over sociale coöperaties en sociale zorg.

Praktische informatie

Dit event gaat door op donderdag, 17 november van 13.00u tot 17.00u.

Dit event zal plaatsvinden te Boerenbond, Diestsevest 40, 3000, Leuven.


Downloads

Foto's
Deel dit event


consumenten(2.0)- en burgercoöperaties

Power to the people : les coopératives d'énergie renouvelable (REScoops) au coeur de la transition énergétique ?

Coop Explore - samen op de coop bij BeauVent

REScoop 20-20-20 : Sociaal ondernemerschap en hernieuwbare energie

Coop Intro bij Ecopower CVBA - pelletsfabriek Ham

Coop Break, 'Light my fire', The energy transition, an opportunity for cooperative energy-production

De kracht van coöperaties voor het beheer van ‘commons’, Coopkracht i.s.m. Coopburo e.a.

EACB Course EU Regulation and Supervision of Co-operative Banks - Brussels


multistakeholdercoöperaties

Coop Intro bij coöperatieve kaasmakerij Het Hinkelspel - Sleidinge